Najczęściej najlepszym rozwiązaniem jest zabieg doglebowy przed wschodami ziemniaka, uzupełniony opryskiem powschodowym dobranym do gatunków chwastów. Kluczowe znaczenie ma faza rozwojowa chwastów, wilgotność gleby oraz wysokość roślin ziemniaka.
Dlaczego oprysk trzeba wykonać wcześnie?
W początkowej fazie wzrostu ziemniaki wolno budują system korzeniowy i łatwo przegrywają konkurencję o wodę, światło oraz składniki pokarmowe. Chwasty rozwijają się szybciej, dlatego opóźnienie zabiegu może ograniczyć liczbę zawiązywanych bulw i pogorszyć ich wyrównanie.
Oprysk przed wschodami działa przede wszystkim zapobiegawczo. Herbicyd pozostaje w wierzchniej warstwie gleby i ogranicza wschody chwastów, zanim zaczną konkurować z rośliną uprawną. Po wschodach stosuje się środki nalistne, które pobierają liście chwastów. W tym przypadku termin musi być dopasowany zarówno do ziemniaka, jak i do chwastów.
Jakie substancje wybrać na chwasty w ziemniakach?
Dobór środka zacznij od rozpoznania zachwaszczenia. Chwasty jednoliścienne, takie jak chwastnica jednostronna, samosiewy zbóż czy perz właściwy, wymagają zwykle graminicydu. Przy przewadze chwastów dwuliściennych, między innymi komosy białej, rdestów, dymnicy lub gwiazdnicy, można rozważyć substancje o szerszym działaniu na tę grupę.
| Substancja aktywna | Zwalczane chwasty | Termin stosowania |
|---|---|---|
| Prosulfokarb | Jednoliścienne i dwuliścienne, szczególnie młode chwasty | Przed wschodami lub krótko po wschodach, najpóźniej do fazy trzeciego liścia chwastów |
| Metrybuzyna | Głównie dwuliścienne, także chwastnica jednostronna o ograniczonej wrażliwości | Przed lub po wschodach, zależnie od etykiety produktu |
| Bentazon | Chwasty dwuliścienne | Po wschodach, gdy ziemniaki mają około 10–15 cm wysokości |
| Rimsulfuron | Wybrane chwasty jedno- i dwuliścienne, w tym chwastnica i perz | Po wschodach, w jednym zabiegu lub w dawkach dzielonych, jeśli zezwala na to etykieta |
| Graminicydy, np. chizalofop-P etylu, fluazyfop-P butylu, propachizafop, kletodym i cykloksydym | Chwasty jednoliścienne jednoroczne i wieloletnie | Po wschodach ziemniaka, od wczesnych faz chwastów do zakrycia międzyrzędzi, zgodnie z etykietą |
Metrybuzyna zaburza fotosyntezę chwastów, przez co rośliny żółkną i zamierają. Najlepsze działanie uzyskuje się na chwasty od fazy kiełkowania do 2–4 liści. Trzeba jednak sprawdzić tolerancję odmiany ziemniaka oraz szczegółowe ograniczenia podane na etykiecie konkretnego preparatu.
Prosulfokarb hamuje biosyntezę lipidów i może działać na chwasty jedno- oraz dwuliścienne. Wymaga starannego przygotowania pola i stosowania zgodnie z terminem określonym dla danego środka. Bentazon jest przeznaczony przede wszystkim do zwalczania chwastów dwuliściennych. Przed jego użyciem nie należy wykonywać mechanicznych zabiegów pielęgnacyjnych, jeśli zabrania tego etykieta.
Rimsulfuron blokuje enzym ALS uczestniczący w biosyntezie aminokwasów. Może być stosowany w systemie dawek dzielonych, ale tylko wtedy, gdy dopuszcza to etykieta danego produktu. Przy silnym występowaniu perzu właściwego pomocne są graminicydy. Perz najlepiej zwalczać w fazie 2–4 liści, zanim rozwinie rozbudowany system podziemnych rozłogów.
Kiedy wykonać oprysk?
Zabieg przedwschodowy wykonuje się po posadzeniu i uformowaniu redlin, zanim ziemniaki pojawią się na powierzchni. To podstawowy termin ochrony, zwłaszcza gdy pole jest silnie zachwaszczone chwastami jednorocznymi. Skuteczność herbicydów doglebowych zależy od równomiernego rozprowadzenia środka w wilgotnej warstwie gleby.
Zabiegi powschodowe stosuje się wtedy, gdy chwasty już się pojawiły albo ochrona przedwschodowa była niewystarczająca. Najczęściej najlepszy moment przypada na fazę 2–4 liści chwastów. Chwasty jednoroczne powinny być jeszcze małe, a perz właściwy należy zwalczać przed jego intensywnym rozkrzewieniem.
W przypadku rimsulfuronu możliwe są dawki dzielone, które pozwalają reagować na kolejne wschody chwastów. Nie wolno jednak traktować tego rozwiązania jako uniwersalnego schematu. Liczba zabiegów, odstępy i dawki zależą od konkretnego środka oraz zapisów jego etykiety.
Co sprawdzić przed wykonaniem zabiegu?
Przed opryskiem sprawdź warunki na polu i prognozę pogody. Poniższa lista pomaga ocenić, czy zabieg doglebowy lub nalistny ma szansę zadziałać:
- Gleba ma odpowiednią wilgotność, szczególnie przy stosowaniu herbicydu doglebowego.
- Nie występuje ryzyko intensywnego deszczu bezpośrednio po zabiegu.
- Chwasty znajdują się w fazie wskazanej na etykiecie, najczęściej od 2 do 4 liści.
- Wysokość ziemniaków mieści się w zakresie dopuszczonym dla wybranej substancji.
- Wiatr nie powoduje znoszenia cieczy roboczej na sąsiednie uprawy.
- Temperatura i stan roślin nie zwiększają ryzyka uszkodzenia ziemniaków.
Przy środkach nalistnych liście chwastów powinny być suche i aktywnie rosnąć. Opady mogą zmyć preparat, zanim zostanie pobrany. Dla niektórych substancji, takich jak rimsulfuron, etykieta wymaga zachowania określonego czasu bez deszczu. Zawsze sprawdzaj aktualną etykietę konkretnego produktu, ponieważ dopuszczone uprawy, terminy, dawki i ograniczenia mogą się różnić.
Jak połączyć ochronę chemiczną z mechaniczną?
Mechaniczne odchwaszczanie może uzupełniać działanie herbicydów. Obsypnik wyposażony w gęsiostopki lub zęby sprężynowe pozwala usuwać młode chwasty między rzędami. W praktyce wykonuje się zwykle 2–3 zabiegi, aż do zwarcia międzyrzędzi.
Metoda mechaniczna nie zawsze usuwa chwasty rosnące w rzędzie i może być niewystarczająca przy dużej presji gatunków wieloletnich. Najlepszy efekt daje połączenie prawidłowo dobranego herbicydu, terminowej kontroli plantacji oraz mechanicznego niszczenia chwastów tam, gdzie nie grozi to uszkodzeniem ziemniaków.
Dobierając oprysk na chwasty w ziemniakach, najpierw określ skład gatunkowy zachwaszczenia, następnie wybierz termin przed- lub powschodowy i sprawdź fazę rozwojową roślin. Terminowo wykonany zabieg, uzupełniony pielęgnacją mechaniczną, zwykle daje lepszą ochronę niż spóźniona aplikacja większej liczby środków.
Środki ochrony roślin stosuj wyłącznie zgodnie z aktualną etykietą-instrukcją stosowania, z uwzględnieniem dopuszczenia produktu do użycia w ziemniakach, dawek, terminów oraz wymaganych środków ochrony osobistej.
